เชื่อหรือไม่ว่าสิ่งแวดล้อมส่งผลกระทบถึงพฤติกรรม พฤติกรรมที่ทำบ่อยๆ ทำให้เกิดความเคยชิน และความเคยชินก่อเกิดเป็นนิสัย ช่วงเวลาที่ชาวจีนทั้งประเทศร่วมกันผ่านพ้นวิกฤตไข้หวัดโคโรน่านั้น รัฐใช้วิธี Lock down แทบทั้งประเทศกว่าสองเดือน ช่วงเวลาเหล่านั้นที่ทุกคนอยู่แต่ในบ้านได้เปลี่ยนพฤติกรรมและการรับรู้ของคนจีนไปอย่างไรบ้างนะ

จากรายงาน 2020  สถานการณ์โรคระบาด ส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมผู้บริโภคและมีแนวโน้มอย่างไร

ข้อมูลโดย Wangyi Dingwei และ EZ-Tracking

EZ Tracking เป็นแพลตฟอร์มข้อมูลรวบรวมพฤติกรรมผู้บริโภคออนไลน์ โดยสอบถามบุคคลออนไลน์ที่ลงทะเบียนด้วยชื่อจริงเกือบหนึ่งหมื่นรายชื่อ สอบถามความรู้สึกและพฤติกรรมในช่วงเหตุการณ์ไข้หวัดโคโรน่าระบาด พบข้อมูลที่น่าสนใจดังนี้

  • 1. ผลต่อการดำรงชีวิตประจำวันสภาพจิตใจ
  • 1.1 ผู้คนได้รับผลกระทบเรื่องการเดินทางออกไปข้างนอก การนอนหลับพักผ่อน การทำงาน เวลาว่าง การจับจ่ายซื้อของ โดยผู้คนในเมืองTier4ลงไปได้รับผลกระทบน้อย ผู้คนในมณฑลอู่ฮั่นได้รับผลกระทบสูงสุด
  • 1.2 คนใช้เวลาไปกับการทำอาหาร งานบ้าน ดูแลลูก และนอนหลับ (ซึ่งเกี่ยวพันกับสภาพแวดล้อมอย่างมีนัยยะสำคัญ) แต่ยังพบว่าคนใช้เวลาไปกับการวางแผนการเงินการลงทุนมากขึ้นกว่า7% ด้วย ในทางกลับกัน กิจกรรมท่องเที่ยว กิจกรรมพบปะเพื่อนฝูง กิจกรรมนอกบ้าน ลดลงมากที่สุด
  • 1.3 รู้สึก “เบื่อ” “กังวลใจ” ”อารมณ์คงที่” ในระยะกลางคนจะรู้สึกเบื่อ ในขณะที่ในระยะยาวคนจะรู้สึกกังวลใจ และวิตก
  • 1.4 บรรยากาศทำให้ประชาชนรู้สึกถึง “อุทิศตน” “ความรับผิดชอบ” “รวมกลุ่ม” “พลังงานบวก” “ความกล้า” ซึ่งน่าแปลกใจว่าในสิบอันดับแรกเป็นความรู้สึกแง่บวกทั้งหมด
  • 2. ผลต่อพฤติกรรมการเลือกซื้อสินค้า
    • 2.1 ซื้อเพิ่มขึ้น : ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด อาหารแห้ง ยา/เวชภัณฑ์ และ ประกันภัย
    • 2.2 ซื้อลดลง : เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม สัตว์เลี้ยง อุปกรณ์อิเล็กทรอนิคส์ใช้ในบ้าน
    • 2.3 เกิดปรากฎการณ์การขายปลีกแบบใหม่ คือ การซื้อสินค้าปลีกจากชุมชนหมู่บ้านแทน (เนื่องจากจีนใช้วิธีกักทั้งหมู่บ้านแล้วจัดสรรให้มีตัวแทนเป็นผู้มีหน้ารับส่งขายสินค้าให้กับคนในหมู่บ้านต่อไปผ่านวีแชทส่วนตัว หรือวีแชทกลุ่ม) การขายออนไลน์ทุกประเภทได้รับความนิยม โดยเฉพาะร้านซุเปอร์มาเก็ตออนไลน์ และแน่นอนช่องทางออฟไลน์ เช่น ห้างสรรพสินค้า ตลาดสด ดิ่งลงอย่างเห็นได้ชัด
    • 2.4 หลังจากเหตุการณ์โรคระบาดจบลง ผู้คนจะเคยชินและเปลี่ยนไปใช้ช่องทางออนไลน์มากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่ม แพลตฟอร์ม Non-stop service เช่น หนึ่งแพลตฟอร์มมีหลายสินค้า(Taobao, Jindong) หรือหนึ่งแพลตฟอร์มมีสินค้าประเภทอาหารหรือของใช้ในชีวิตประจำวันรวมเป็นจำนวนมาก(Meiriyouxian, yihaodian)
    • 2.5 แม้สถานการณ์จะคลี่คลายไปแล้วแต่คนจะยังคงต้องใช้เวลาพักก่อนที่จะเริ่มจับจ่าย โดยเฉพาะ กลุ่มฟิตเนส และร้านคาเฟ่ เป็นหนึ่งในหลายๆ สถานที่ที่คนอยากไปใช้บริการ
  • 3. ผลต่อพฤติกรรมบริโภคการบันเทิง
    • 3.1 คนเปลี่ยนมานิยมดูละครออนไลน์ ทีวีโชว์ ได้รับความนิยมสูงสุด โดยเฉพาะในกลุ่มคนช่วงอายุ15-40 จะเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างชัดเจน วีดิโอสั้นจะมีผลกับคนช่วงอายุ 15-40ปี มากกว่า สำหรับผู้มีอายุ 50ปีขึ้นไปจะชอบดูโทรทัศน์ที่สามารถเข้าถึงอินเตอร์เน็ต สื่อออนไลน์ต่างๆ ในขณะรายการ liveต่างๆ ไม่ได้รับผลกระทบมากนัก
    • 3.2 ระยะเวลาในการใช้บริการทางออนไลน์นานขึ้น เฉลี่ยไปกับ แอพลิเคชันโซเชี่ยล สำนักข่าว คอร์สเรียนออนไลน์ เพิ่มสูงขึ้นอย่างขึ้นได้ชัด แต่ระยะเวลาในการซื้อของออนไลน์ไม่ได้เปลี่ยนแปลงมากนัก
  • 4 ผลต่อการบริโภคสื่อและข่าวสาร
    • 4.1 สื่ออินเตอร์เน็ตและโทรทัศน์ออนล์และออฟไลน์ได้รับความนิยมสูงสุด การบริโภคข่าวสารกว่า2%ได้รับข่าวสารจากคณะกรรมการชุมชน
    • 4.2 ข่าวสารที่นิยมบริโภคสูงสุดได้แก่ ข่าวเศรษฐกิจ งานอดิเรกหรือบันเทิง หนังละคนและเพลง ข้อมูลสุขภาพและความรู้
    • 4.3 เข้าถึงข่าวสารผ่าน ช่องข่าว, วีแชท Official, New feed ของวีแชท
  • 5.ผลต่อการดำเนินชีวิตในอนาคต
    • 5.1 คนจะคุ้นชินกับระบบออนไลน์มากขึ้น และเกิดพฤติกรรมใช้ช่องทางออนไลน์ต่อไป เช่น ระบบเรียนออนไลน์ การWork from home การดูรายการ Live
    • 5.2 วางแผนชีวิตและการใช้จ่าย มีแนวโน้มใช้จ่ายไปกับสินค้าสุขภาพ การวางแผนซื้อบ้านและรถ(คนจีนส่วนมากถูกกักตัวที่บ้านเกิดตอนช่วงกลับตรุษจีนในขณะที่ยังต้องจ่ายค่าเช่ารายเดือนในเมืองที่ตัวเองทำงาน รวมถึงการมีรถส่วนตัวจะทำให้การเดินทางระหว่างเมืองสะดวก ไม่จำเป็นต้องรอรสบัสหรือรถไฟที่เปลี่ยนแปลงไปมาในช่วงเวลาดังกล่าว และยังลดความเสี่ยงการติดต่อกับผู้อื่น ) นอกจากนี้ในระยะยาวคนจีนจะมีพฤติกรรมใส่ใจบุคคลในครอบครัว วางแผนการงานการเงินมากขึ้น
    • 5.3 หลังจากเหตุการณ์กลับมาปกติแล้วจะให้ความสำคัญกับการออกกำลังกายลดน้ำหนัก และการศึกษาเพิ่มความรู้ให้ตัวเอง ออกไปหาของอร่อยทานข้างนอก

ขณะนี้ประเทศจีนแต่ละเมืองต่างๆ ได้ทยอยกลับสู่สถานการณ์ปกติแล้ว แต่สิ่งที่เปลี่ยนไปคือผู้คน และระบบระเบียบวินัยที่เพิ่มขึ้นอยู่ในใจ การอยู่อาศัยที่ใช้คติว่าเธอปลอดภัย ฉันปลอดภัย งั้นเราก็จะปลอดภัย สร้างความสำนึกเป็นปึกแผ่น รวมถึงรัฐบาลที่เด็ดขาดและใช้มาตรฐานของดิจิจอลมากำหนดชีวิตประชาชน ทำให้ทุกคนเชื่อใจในความโปร่งใสและทำตามคำสั่งเคร่งครัด ผู้เขียนในฐานะที่อาศัยอยู่ในเมืองเซี่ยงไฮ้และเข้าระบบการกักตัวเช่นเดียวกับชาวจีนปกติ ก็มีความรู้สึกคล้อยตามไปกับรายงานด้านบน และเห็นด้วยเป็นอย่างยิ่งว่าหลังจากเหตุการณ์ระบาดได้จบลง จีนจะเข้าสู้ยุคดิจิตอลอย่างเต็มตัว มิใช่แค่เพียงเมืองใหญ่เมืองรองอีกต่อไป แต่ได้เข้าแทรกซึมไปถึงหมู่บ้านเล็กๆ ที่ห่างไกลให้เข้าถึงและเคยชินกับการใช้ดิจิตอลในชีวิตประจำวันเรียบร้อยแล้วนั่นเอง เจอวิกฤตแต่ก็มีโอกาส ศักยภาพผู้บริโภคภายในประเทศที่รอการเข้าถึงดิจิตอลได้ถูกกรอเร่งให้เร็วอีกหลายปีทีเดียวค่ะ

 

ขอบคุณข้อมูลและ Link Download file: https://dingwei.netease.com/resource/1

 

หอการค้าไทยในจีน , เซี่ยงไฮ้

ปุณยวีร์ ธนสมบัติกุล